GAZEL

                          GAZEL

  Nâm u nişâne kalmadı fasl-ı bahârdan

  Düştü çemende berg-i dıraht i’tibârdan

  Eşcâr-ı bâğ hırka-i tecrîde girdiler

  Bâd-ı hazân çemende el aldı çınârdan

  Her yanadan ayağına altın akıp gelir

  Eşcâr-ı bâğ himmet umar cūybârdan

  Sahn-ı çemende durma salınsın sabâ ile

  Âzâdedir nihâl bugün berg ü bârdan

  Bâkî çemende hayli perîşan imiş varak

  Benzer ki bir şikâyeti var rûzgârdan

  Nâm u nişâne kalmadı fasl-ı bahârdan

  Düştü çemende berg-i dıraht i’tibârdan

                                      
                                        BAKİ


AÇIKLAMA                                                                                                                                                1.“Bahar mevsiminden bir iz ve belirti kalmadı. Bahçede ağaç yaprağı yüksekten düştü.”(Sonbahar betimlemesi yapılmaktadır ve Nâm, nişâne, düş-, i’tibâr sözcükleri ile iham-ı tenasüp sanatı yapılmıştır.                                                                        2.“Bağın ağaçları (bir dervişin soyunma hırkasına girmesi gibi) yapraklarını döktüler. Sonbahar rüzgarı (bir dervişin şeyhten el alması gibi) bahçede çınarın (şeyhin eline benzeyen) yaprağını aldı.”(Bağın ağaçları (eşcâr-ı bâğ),  kişileştirilmiştir  (teşhis sanatı).  Ayrıca bununla kapalı istiare de yapılmıştır. Benzetilen (yani sofiler)  söylenilmemiş, ama benzetme yönü “soyunma hırkası (hırka-i tecrit)” belirtilmiştir.Çınar sözcüğü ile çınarın ele benzeyen yaprağı kastedildiği için mecaz-i mürsel sanatı yapılmıştır.Çınar sözcüğüde kişileştirilmiştir)
3. “ Her yandan (ırmağın) ayağına altın akıp gelir. Bağın ağaçları ırmaktan himmet (manevi yardım) umar(İlk dizedeki “altın” sözcüğü açık istiare olarak yaprağa benzetilmiştir.)                                                                                                                              5. “Baki, bahçede yaprak hayli perişan bir durumdaymış. Rüzgardan bir şikayetinin olduğu sanılıyor(“Varak” sözcüğünde tevriye sanatı vardır. Yakın anlamı olan “ağaç yaprağı” yanında şair bugün de kimi Anadolu ağızlarında kullanılan “varalım (yanına gidelim)” uzak anlamını kastederek kullanmıştır. Rûzgâr” sözcüğü ile de tevriye sanatı yapılmıştır. Yakın anlamı “hava akımı”dır. “Devir, zaman” anlamıda vardır)
                  

 

Yorum Yaz